De dino at suikerklontjes: co-creatie met een vierjarige en een storybook-generator

Mijn vierjarige verzon een dino met een regenboog en een roze blok lava. De storybook-generator veranderde de lava in een suikerklontje met siroop, gaf de eenhoorn roze manen in plaats van regenboogmanen, en op één plaatje groeide de eenhoorn een wijzende mensenhand. Hij vond het hilarisch. Ik ook, maar om een andere reden.

Mijn oudste bedenkt graag zelf verhalen. Soms blijft het bij “Mama, ik heb een leuk verhaal, wil je luisteren?” Soms maken we er iets visuelers van: door AI gegenereerde plaatjes, een video, of een mini-boekje op de laptop via Gemini Storybook. Geen les in prompt-engineering, wel een middag waarin bleek dat de computer onze lava, onze dino en zelfs de poten van de eenhoorn heel anders las dan wij bedoelden.

Het plaatje waar alles mee begon

Eerst maakten we met AI (ChatGPT) een sfeerplaatje. Hij beschreef de volgende scène:

• Een dino met een regenboog.
• Op de regenboog valt een roze blokje waar lava op zit.
• In de verte een eenhoorn met regenboogkleurige manen en staart, met familie.
• De eenhoorn droomt over enge dino’s; de T-rex wil hem opeten. (Geschikt voor een vierjarige, zo vond hij zelf.)

Eerst vragen, dan pas genereren

Sessie 1: de ongeduldige AI

Hierna verplaatsten we ons ontwikkelproces naar Gemini Storybook. Ik stelde instructies op om de AI samen met mijn zoon te laten sparren over het verhaalverloop, zodat het echt co-creatie zou worden en geen ‘u vraagt, wij draaien’. Mijn instructies:

1. Begin niet meteen met plaatjes of pagina’s.
2. Stel vragen over het verhaalverloop, de hoofdpersonen en wat er eerst gebeurt.
3. Stel één korte vraag per keer en ga mee met zijn fantasie (geen herformuleringen naar een logisch ‘volwassen’ plot).
4. Genereer pas een storybook als wij daar expliciet toestemming voor geven.

Toch vond Gemini Storybook dat vrij moeilijk: de AI stelde één snelle vraag en begon daarna direct te genereren. Onze les? Het bedenk-proces moet eerst in een andere chat plaatsvinden, waarna we de volledige outline in één keer aan Storybook voeden.

Sessie 2: de interview-methode

Omdat Storybook die interactieve rem miste, verhuisden we de brainstorm naar een losse chatbot-sessie. Ik gaf de AI een duidelijke rol: “Stel mijn zoon van vier telkens één vraag per keer om de verhaallijn helder te krijgen. In totaal tien vragen. Pas als we klaar zijn, schrijf je de input voor Storybook.”

Wat volgde was een heerlijk, vloeibaar spervuur aan kleuterfantasie. We begonnen bij hoofdpersoon Torsin, een jongetje in een snelle auto. Al snel bleek die auto een regenboogkleur te hebben en megahoog te kunnen springen. En op de bijrijdersstoel? Rorsen, een hele grote dinosaurus. Samen sjeesten ze richting een kasteel om een schat vol glinsterende edelstenen te stelen van een slapende draak.

Toen ze eenmaal langs de draak waren geslopen, bedacht mijn zoon de ultieme plottwist: de draak wordt wakker, probeert hen te grijpen, maar BOING! de regenboogauto springt er gewoon overheen. En het verhaal bleek nog lang niet af, want nu moeten ze alle kastelen langs om de volgende grote sleutels voor de schatkisten te vinden. De chatbot structureerde dit avontuur keurig in een kant-en-klare, pagina-voor-pagina prompt inclusief visuele aanwijzingen, die we zo in Gemini Storybook konden laden.

Wat deze ervaring ons leerde: Aanvankelijk stuurde Gemini het gesprek met drie vaste opties te veel aan, wat de eigen inbreng van mijn zoon beperkte. Pas bij open vragen ontstond er ruimte voor echt originele ideeën. De echte waarde ontstaat pas uit het samenspel tussen AI, ouder en kind: pas de vragen van de AI gerust aan om ze perfect te laten aansluiten op de denkwereld van je kind.

Helaas faalde de plaatjesmaker van Gemini Storybook die dag (en ook de dag erna), waardoor het verhaal met stockfoto’s werd geïllustreerd. Dit zorgde voor een teleurgestelde kleuter, en de wijze les dat de AI kan falen en niet altijd werkt. Met ChatGPT hebben we vervolgens wel een mooi coverplaatje kunnen creëren (zie de cover van deze blogpost), dat vele malen prachtiger is dan de simpele en vaak incorrecte illustraties waar Gemini Storybook mee kwam. De tweejarige vroeg daarna om een t-rex en ook met hem samen heb ik een leuk plaatje gemaakt. Hij vroeg in de dagen erna nog regelmatig om ‘zijn’ plaatje te mogen zien.

Video

Een paar weken later hebben we van dit mooie plaatje een korte video gemaakt met de video maker van Gemini. Let goed op de bug met de tweede dino.

Patient 0

Het genereren van AI-verhalen helpt verrassend goed om bloot te leggen wat er in het hoofd van je kind omgaat. Toen we Storybook voor het eerst probeerden in augustus 2025, kwam hij telkens met dezelfde soort plottwists, maar dan met andere personages. Dit waren gedachten die hij nog niet eerder zo helder had uitgesproken.

In feite werkte onze co-creatie-sessie net zoals het interpreteren van kindertekeningen: angsten en passies kwamen feilloos bovendrijven. Naast t-rexen speelden ook de Gruffalo en de grote boze wolf (die stiekem bang was voor een muis) de hoofdrol. En overdag? Toen mochten de hoofdpersonen onbeperkt ijsjes eten, tv-kijken en van regenboogglijbanen glijden in hun boomhut.

Toen de computer onze tekening anders las

De eerste versie van het boek uit Sessie 1 was tegelijkertijd niet zo heel goed en precies waar ik op gehoopt had.

De eenhoorn moest met zijn hoorn wijzen, maar er verscheen een poot die veranderde in een wijzende mensenhand. Het roze blok met lava werd een suikerklontje met siroop. Mijn zoon vond het hilarisch. Dat zijn zelfbedachte lava-siroop werd was uiteraard raarder dan de mensenhand.

Daarnaast vinkten we samen nog wat foutjes af: de tong van de dino die plotseling grijs werd, poten met telkens een ander aantal tenen, en eenhoornmanen die roze werden in plaats van regenboogkleurig.

Onze conclusie aan de keukentafel: Als je het de computer niet vertelt, weet hij het niet. En zelfs als je het wel vertelt, snapt hij het niet altijd. Er zijn uiteraard manieren en tools om ervoor te zorgen dat je personages altijd hetzelfde worden weergegeven, maar in dit geval wilde ik juist deze inconsistentie.

Mijn zoon vond zijn eigen gemaakte verhaal fantastisch en heeft het wel drie keer achter elkaar beluisterd. Gemini Storybook is alleen niet zo’n geweldige verteller: de GRRRROMMM werd letter voor letter uitgesproken. Geen probleem, ook dat was leuk.

Co-creatie anno 2026

Onze creatieve sessie was naast vermakelijk ook heel leerzaam:

• AI maakt fouten: Ze begrijpen ons niet altijd. Bij een gebrek aan informatie vullen ze de gaten op met de meest waarschijnlijke keuze (zoals roze manen of een mensenhand). Een goede les om kritisch te blijven kijken, vragen te stellen en het opnieuw te proberen.
• Gemini maakt het Explainable: Omdat deze tool nog zoveel fouten maakt in het voorlezen van de tekst en het genereren van plaatjes, dwingt het ons om erover te praten. ChatGPT levert vaak direct een foutloos plaatje af, maar dat versterkt juist het idee van een magische, onfeilbare black box.
• Netjes betekent niet correct: Mijn zoon leerde wat ik op mijn werk ook dagelijks zie: een mooi ogend resultaat betekent niet dat de inhoud klopt.

Privacy: co-creatie versus de slaapkamer-knuffel

Dit is iets anders dan een pratende knuffel naast het bed, maar er gaan wel degelijk persoonsgegevens (tekeningen, verhalen, ideeën) de cloud in. Onze vaste privacyregels (zoals ook gedeeld in de TIMIO-review en AI-knuffelpost):

1. Alleen fictie: Gebruik alleen verzonnen personages en nooit herkenbare foto’s van je kinderen.
2. Geen echte namen: Dit geldt ook voor voornamen en achternamen.
3. Samen op de bank: Dit is geen onbeheerd scherm voor in de slaapkamer. De laptop blijft in de woonkamer, met een ouder erbij die uitleg geeft over waar de data naartoe gaat.

Drie gewoontes die ik prettig vind werken

Tekening of verhaal eerst, tool later. Fantaseer eerst groots voordat je de bal bij de AI neerlegt. Het liefst via een eigen tekening, maar anders via een beschrijving.

Vragenronde voor het genereren. Voor het bedenken van de verhaallijn is het leuk om te sparren met de AI. Doe dit in een normale chat en niet al in je plaatje/storybook-chat. Een beetje afhankelijk van de leeftijd van je kind, instrueer je de AI om je kind 5–10 vragen te stellen met meerkeuze-antwoorden of een meer open vraagstelling. Het staat je als ouder altijd vrij om de extra input van je kind er gewoon bij te typen of de vraag van de AI ruimer voor te lezen.

Fouten reviewen alsof het een spel is. Is het plaatje niet wat je ervan verwacht had? Sta dan altijd even stil bij de fouten of dat wat niet aansluit bij jullie verwachtingen. Door welke input van jullie zou dat zijn gekomen? Welke leegte hebben jullie gelaten in de input? Of is het gewoon een fout van een imperfecte AI-tool? Soms is het juist leuk om de afwijkende interpretatie van de AI te behouden, om er vervolgens elke keer weer samen om te lachen.

Waar dit naartoe kan

Hoewel dit soort digitale avonturen hier thuis prima passen, blijven TIMIO en de Yoto-speler een belangrijke schermvrije en offline basis. Gemini Storybook is een bewuste uitzondering: geen passieve schermtijd, maar een actief project aan de keukentafel. Het vraagt soms wat geduld, maar het leert hen wel dat technologie iets is wat je samen aanstuurt, in plaats van dat het jou stuurt. Wil je zien hoe diezelfde peuter-kleuter-dans eruitziet zonder pixels? In spelen op twee snelheden leg ik uit hoe mijn peuter en kleuter hetzelfde bordspel meespelen zonder uit te wijken naar 2+ of 3+ bordspellen.

Voorbeeldprompt

Wil je dit zelf proberen? Met deze kant-en-klare prompt dwing je de AI om op de rem te trappen en echt samen met je kind aan de keukentafel te brainstormen. Kopieer en plak de tekst hieronder in je favoriete chatbot (zoals Claude, ChatGPT of Gemini):

Je bent een geduldige en creatieve co-auteur van kinderboeken. Je gaat samen met mijn kind van 4 jaar een verhaal bedenken. Ik typ de antwoorden van mijn kind in.

Volg strikt deze spelregels:
1. Stel in totaal precies 10 vragen, telkens één korte vraag per keer.
2. Ga mee in de fantasie van het kind en probeer het plot niet 'glad te strijken' of logisch te maken voor volwassenen.
3. Geef bij elke vraag 3 leuke, beeldende opties (bijvoorbeeld: "Wil hij vliegen, heel hard rennen, of iets anders?"), maar laat altijd nadrukkelijk ruimte voor eigen ideeën van het kind.
4. Let op: als het kind bij de eerste paar vragen steeds braaf een van jouw drie opties kiest, stel de volgende vragen dan juist iets opener (bijvoorbeeld: "Wat voor superkracht heeft hij? Je mag alles verzinnen!") om de eigen fantasie extra te prikkelen.
5. Ga pas over naar de volgende vraag als wij antwoord hebben gegeven.
6. Pas nadat alle 10 vragen zijn beantwoord, schrijf je een kant-en-klaar, pagina-voor-pagina script (outline) dat geoptimaliseerd is om rechtstreeks in Gemini Storybook of een andere boek-generator te plakken, inclusief korte visuele prompts voor de plaatjes per pagina.

Begin nu met vraag 1: stel jezelf kort en enthousiast voor en vraag naar de hoofdpersoon.

Extra

Voor alle ouders die ook op zoek zijn naar een roze regenboog-eenhoorn-T-rex voor een kinderverjaardag: de ‘stoere’ Eenhoorn-T-rex heet Zaini; het plaatje met de zachtere kleuren is de versie die hier op de eetbare cupcake prints voor de vierde verjaardag van de oudste terecht is gekomen.