Haruki Murakami Archives - Where to Kim?

Recensie: Eerste persoon enkelvoud van Haruki Murakami

Kim — Mon, 05 Jul 2021 14:00:00 +0000

In Eerste persoon enkelvoud belicht Murakami het perspectief van de eerste persoon terwijl hij je meeneemt op een reis door zijn herinneringen.

Locatie: Japan (o.a. Kobe, Tokyo)

Eerste persoon enkelvoud synopsis

In de verhalenbundel ‘Eerste persoon enkelvoud’ van Haruki Murakami verandert een toevallige ontmoeting op een parkbankje in een raadselachtig wiskundig onderhoud dat de verteller decennia later nog bezighoudt. Een naamloze, oudere man denkt terug aan twee bepalende liefdes uit zijn jeugd. Een reiziger in een aftandse herberg wordt deelgenoot van de romantische ontboezemingen van een melancholieke aap. In de acht verhalen in ‘Eerste persoon enkelvoud’ is steeds een klassieke Murakamiëske ik-figuur aan het woord die een uniek fragment van zijn werkelijkheid met ons deelt. Het is Haruki Murakami op zijn zuiverst: bevreemdend, troostrijk, weemoedig, geestig, ontroerend.

Recensie

 3/5

Haruki Murakami’s nieuwe verhalenbundel First Person Singular is deels verhaal, deels autofictie. In sommige verhalen is het duidelijk dat hij degene is die het meemaakt, in zulke gevallen noemt hij zichzelf bij naam, en in andere is het minder duidelijk. De laatste zijn oudere herinneringen en zouden aan iedereen kunnen worden toegeschreven. Ik zei bijna “zouden iedereen kunnen gebeuren”, maar misschien ook niet, het is tenslotte een boek van Murakami.

De verhalen tonen toevallige ontmoetingen van mensen die een gesprek starten en soms ontdekken dat ze wat gemeen hebben, bijvoorbeeld een interesse in muziek, sport of literatuur. Via deze korte ontmoetingen deelt de auteur wijsheid over het leven terwijl de personages op het punt staan weer hun eigen weg te gaan. Mensen komen in je leven en kunnen net zo plotseling weer weggaan. Er hoeft geen betekenis achter de ontmoeting te zitten, alleen het comfortabele van tijdelijk gezelschap, zelfs als er niets is dat jullie levens verbindt.

Wie of wat staat in het middelpunt?

Het eerste verhaal, Crème, gaat een stap verder door de veronderstelde ontmoeting niet eens te laten gebeuren. In plaats daarvan worden we getrakteerd op een meditatie over cirkels: wat betekent het als een cirkel veel middelpunten heeft maar geen omtrek? Ik weet niet wat Murakami (of de rest van de wereld) hiermee bedoelt, maar voor mij lijkt het alsof alle mensen in het centrum van hun eigen grenzeloze leven staan en als zodanig zijn er vele middelpunten, net zoals Murakami zelf centraal staat in dit boek. Je hoeft het niet met me eens te zijn, maar dat is de betekenis die het voor mij heeft.

Dit verhaal eindigt met de levensles dat je niet altijd hoeft te weten wat er gebeurt of waar iets over gaat. Je hoeft je geen zorgen te maken over onverklaarbare, onlogische gebeurtenissen; het gaat niet om het principe of de intentie. Deze wijsheid paste ik gracieus toe toen ik me afvroeg waarom ik het verhaal De Yakult swallows gedichtenverzameling las.

In Op een kussen van steen lees je hoe een voorwerp herinneringen naar boven kan brengen en in Charlie Parker plays Bossa Nova wordt een fantasie een droomachtige werkelijkheid. With the Beatles is een verhaal over vluchtige herinneringen en een kritische boodschap die verdwijnt. In Bekentenissen van de shinagawa-aap overdenkt de aap de liefde terwijl hij de auteur een bodyscrub geeft en hem bij een biertje vertelt dat hij de herinnering aan zijn liefdes waardeert. Dat weerhoudt hem er echter niet van om de namen van zijn liefdesobjecten te stelen.

Laten we het hebben over…

Wat er vervolgens gebeurt is dat je je in het volgende verhaal, Carnaval, afvraagt wat de naam is van de lelijke vrouw met de krachtige persoonlijkheid die mensen aantrekt. Centraal in dit verhaal staat de vraag wat uiterlijke kenmerken als schoonheid en lelijkheid over een persoon vertellen. Wanneer je het laatste verhaal, Eerste persoon enkelvoud, bij de afweging betrekt, roept dit de vraag op of deze twee verhalen bedoeld zijn om een discussie op gang te brengen of dat ze een verkapte mening geven over uiterlijke schoonheid en mensen die zich verkleden om anders te lijken. De man in Eerste persoon enkelvoud die zich ‘stiekem’ kleedt in een pak met stropdas – een onjuiste presentatie van hem als persoon – wordt vergeleken met iemand die crossdresst. In een bar confronteert een vrouw hem met zijn gedrag. Hij is een eerste persoon enkelvoud die er niet zou zijn als hij een andere richting in het leven had gekozen. Dus hoe zou hij zichzelf moeten presenteren?

Tot slot

Zoals altijd heeft Murakami een prettige schrijfstijl (en dat geldt ook voor de vertaler). Je hebt deze verhalenbundel uit voordat je het doorhebt. Hoewel er interessante aspecten in veel van de verhalen zitten, zijn de meeste verhalen niet gedenkwaardig. Wel zijn ze alledaags en makkelijk te lezen. Murakami geeft je het perspectief van de eerste persoon terwijl hij je meeneemt op een reis door zijn herinneringen.

Geïnteresseerd?

Bestel Eerste persoon enkelvoud via Bol.com of Amazon.

Boekgegevens

Titel: Eerste persoon enkelvoud
Auteur: Haruki Murakami
Vertaler: Elbrich Fennema
Taal: Nederlands
Uitgever: Atlas Contact
Pagina’s: 224
ISBN (13): 9789025468095
Publicatiedatum: 23 maart 2021

Over de auteur

Haruki Murakami (1949) schreef onder andere de romans ‘Norwegian Wood’, ‘Kafka op het strand’, ‘1q84’ en ‘De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren’. Murakami’s werk wordt in meer dan veertig landen uitgegeven en is bekroond met meerdere prijzen, waaronder de Welt-Literaturpreis en de Hans Christian Andersen Literatuurprijs.

The post Recensie: Eerste persoon enkelvoud van Haruki Murakami appeared first on Where to Kim?.

Recensie van ‘De jacht op het verloren schaap’ van Haruki Murakami

Kim — Mon, 09 Mar 2020 14:00:00 +0000

De jacht op het verloren schaap van Haruki Marukami is een goed boek met een interessant verhaal. Mag ik nu lid worden van de club der schaaplozen?

Dit boek speelt zich af in Japan en wel in Tokyo, Sapporo en de fictieve Junitaki ten noorden van Asahikawa in Hokkaido.

De jacht op het verloren schaap Synopsis

In ‘De jacht op het verloren schaap’ van Haruki Murakami gaat een jongeman van tegen de dertig samen met zijn vriendin, een meisje met sensationeel mooie oren, op zoek naar een zeer speciaal schaap met een ster op de rug. Hij wordt hiertoe gedwongen door een sinistere man die volgeling is van de Leider, het kopstuk van een extreemrechtse beweging. De Leider leeft al zo’n veertig jaar op mysterieuze wijze met een gezwel zo groot als een golfbal in zijn hoofd. In de hallucinaties die door dit gezwel worden veroorzaakt, komt het onbekende schaap voor…

Boek recensie

 4/5

“Het schaap gaat weg en laat alleen een idee achter. Maar zonder het schaap kom je niet van het idee af. Dat is wat het betekent om ‘schaaploos’ te zijn.” (eigen vertaling uit het Engels) Dus dat is wat er gebeurt als je achterblijft met de schaduw van een schaap, een schaap dat groter is dan het leven zelf. Ik denk dat ik daarom soms geen inspiratie heb of futloos ben, vanwege mijn schaaploosheid.

Maar wat is het doel van het pure witte schaap met een bruine ster op zijn rug waarvoor deze schapenjacht opgetuigd wordt? Het schaap heeft een monumentaal plan om de mensheid en de menselijke wereld te transformeren en doet dat door het lichaam van een mens te betreden. Een daad die vaak wordt gezien als een zegen van de goden. Het schaap is degene met de grote plannen, zoals het neerhalen van instellingen en het creëren van chaos en orde. Als je twijfelt aan de kracht van het schaap, denk dan aan Genghis Khan, want één schaap kan de wereld transformeren. Dus laten we schapen niet langer zien als enkel een bron van wol en vlees.

Het eerste deel van het boek vindt plaats in Tokyo. Dan begint de reis als de hoofdpersoon naar Hokkaido wordt gestuurd om achter een bepaald schaap aan te gaan. Een schaap dat misschien niet bestaat en toch de onzichtbare initiatiefnemer achter de verandering is. Iedereen ziet het als een ‘wild sheep (goose) chase’, maar wat kun je doen als machtigere mensen (de instellingen) iets van je willen? “Wanneer je de bal vasthoudt, kun je beter naar het doel rennen. Zelfs als blijkt dat er nooit een doel is geweest.” (eigen vertaling uit het Engels)

Blijkbaar waren er 5000 schapen in Hokkaido in 1978, wat vrij indrukwekkend is omdat ik nauwelijks meer dan een paar koeien en wat wilde paarden op een paardenreservaat heb gezien tijdens mijn reis naar Kyushu (een ander deel van Japan weliswaar). Maar ik vroeg me vaak af waar de Japanners hun veehouderijen verstoppen.

De hoofdpersoon en zijn vriendin met de mooie oren gaan naar het Dolphin Hotel in Sapporo (Hokkaido) om hun jacht te beginnen. Ze zijn niet erg bevlogen onderzoekers, maar vinden uiteindelijk een aanwijzing en nemen de trein naar Asahikawa. Via de Shiogari-pas bereiken ze de fictieve stad Junitaki. Terwijl de hoofdpersoon meer leest over de geschiedenis van deze township, komen we meer te weten over de Ainu, de oorspronkelijke bewoners van Hokkaido, en hoe één Ainu de kolonisten heeft geholpen bij het stichten van Junitaki.

Dan begint de wandeling terwijl ze zich een weg banen naar de persoon in de hut die zogenaamd alle antwoorden heeft. Een prachtige bergwandeling tussen de bomen die rood kleuren vanwege de herfst. Ik had me graag bij hen willen aansluiten, ondanks het koude weer. Vooral toen de auteur schreef: “We waren helemaal alleen. Alsof we aan de rand van de wereld zijn afgezet.” (eigen vertaling uit het Engels) Het voelt alsof je de Hokkaido van de jaren ’80 samen met hen verkent. Voordat alle blogs schreven over de bestemming en toen er nog veel plekken te ontdekken waren. Waar kun je tegenwoordig naartoe gaan waar niemand je voor is gegaan?

De hut voorziet de hoofdpersoon van zijn broodnodige sabbatical. Het functioneert als een stille retraite die ook gevaarlijk blijkt als we bij het surreële deel van het boek komen. Dit liet me achter met wat trieste gedachten over mijn eigen reflectie in de spiegel: als mijn reflectie kopieert wat ik aan het doen ben, toont het haar gebrek aan vrije wil. En omdat er een andere wereld is met een andere ik aan de andere kant van de spiegel, moet dit nogal verontrustend zijn voor de andere ik (of misschien wel voor mezelf).

Ik heb van dit boek genoten vanwege het idee achter het schaap en de allegorie met de echte wereld, maar toch vond ik het niet zo spannend als ik hoopte. Dit was vooral omdat het moeilijk was om me in de personages in te leven. Hoewel ik de chauffeur en de vertegenwoordiger van de grote baas leuk vond om over te lezen, waren de hoofdpersoon en zijn vriendin voor mij als lege omhulsels. Ik vond het gedeelte waar ze Hokkaido aan het verkennen waren leuk, want dit motiveerde me om ook nieuwe plaatsen te gaan bezoeken.

Mijn waardering voor het concept en de uitvoering wint het van het gebrek aan uitgewerkte personages. Het was een goed boek met een interessant verhaal.

Vertaald uit het Japans door Jacques Westerhoven.

Vragen voor reflectie

Een interessante discussie tussen de hoofdpersoon en zijn chauffeur over naamgeving aan dieren, objecten en mensen heeft me aan het denken gezet:

Kan een gegeven naam iemands wil beïnvloeden en de vrijheid beperken?
Behandel je iemand anders vanwege zijn of haar naam?
Geeft een naam op basis van een functie of doel extra stimulans of een hogere kans op succes?
Zo ja, kan ik nu iemand die grootse plannen heeft een schaap noemen? En degenen die gefaald hebben, de ‘schaaplozen’?

Geïnteresseerd?

Koop jouw exemplaar van De jacht op het verloren schaap via Bol.com.

The post Recensie van ‘De jacht op het verloren schaap’ van Haruki Murakami appeared first on Where to Kim?.

Recensie van “De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren” van Haruki Murakami

Kim — Mon, 02 Mar 2020 14:00:00 +0000

De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren door Haruki Murakami is een boek over groei en over een persoon die kleur krijgt wanneer hij zijn verleden onder ogen ziet.

De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren Synopsis

In De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren van Haruki Murakami is Tsukuru Tazaki opeens helemaal alleen. Zijn jeugdvrienden, die zijn achtergebleven in zijn geboortestad toen hij in Tokyo ging studeren, willen hem van de ene op de andere dag niet meer kennen. En hij heeft geen idee waarom.

Verlangen – naar vriendschap, liefde, een verloren jeugd: het is ondertussen een klassiek thema in het universum van Haruki Murakami, nu weer voortreffelijk verbeeld in zijn melancholieke, kleurloze hoofdpersoon.

Boek recensie

 4/5

Het verhaal speelt zich af in Japan (Tokyo en Nagoya) en Finland. Je leest over een fysieke reis om een verborgen verleden te ontdekken, maar meer nog dan dat over een persoonlijke reis. Een van groei en een tweede coming of age.

Na het verlies van zijn vrienden, verliest Tsukuru de wil om te leven. Hij overleeft het, maar nauwelijks, en zijn lichaam vertoont nog steeds de tekenen van een bijna hongersnood. Hij kan de gedachte niet loslaten dat hij misschien echt stierf toen zijn vier vrienden hem afwezen. Dat de jongeman die hij was niet meer bestaat en alleen het omhulsel er nog is.

Jaloezie is wat hem weer de wil geeft om te leven. Een jaloezie die “niet een plaats was waar hij door iemand anders naar binnen werd gedwongen, maar een gevangenis waarin de gevangene vrijwillig binnenkomt, de deur op slot doet en de sleutel weggooit” (eigen vertaling uit EN). Met zijn eigen hart als de gevangenis, zo hard als een stenen muur. Een plek die hij de essentie van jaloezie noemt.

Hij ervaart groei, maar wordt nog steeds achtervolgd door wat er in het verleden is gebeurd. Zijn nieuwe vriendin wijst hem daar op en helpt hem om terug te keren naar zijn verleden en uit te zoeken wat er meer dan zestien jaar geleden is gebeurd. “Je kunt herinneringen verbergen, maar je kunt de geschiedenis niet uitwissen.” (eigen vertaling uit EN)

Lazar Berman’s uitvoering van Years of Pilgrimage loopt als rode draad door het boek heen. Een passage uit deze opname is de katalysator om de herinneringen aan zijn vrienden weer naar boven te brengen.

De hoofdpersoon, Tsukuru Tazaki, groeit op in Nagoya. Zijn vrienden hebben allemaal namen met kleuren erin, en hij is de enige zonder een kleurrijke naam, waardoor hij zich buitengesloten voelt. Hier komt de “kleurloze Tsukuru Tazaki” in de titel vandaan. Zijn vriendengroep noemt zichzelf de ‘cirkel’. Als Tsukuru Nagoya verlaat om in Tokyo te studeren, is hij de eerste die buiten de cirkel stapt en zonder hem valt de cirkel langzaam uit elkaar.

Tsukuru ervaart vreemde (seksuele) dromen waarin het meisje Shiro (uit zijn vriendenkring) en Haida (een nieuwe vriend die ook een kleurrijke naam heeft) opduiken. Hij weet niet zeker of wat hij droomt echt gebeurd is of niet. Wanneer mensen zijn leven blijven verlaten, denkt hij dat het zijn lot is om altijd alleen te zijn. En totdat hij in het reine komt met wat er in het verleden is gebeurd, zal dat waarschijnlijk zo zijn.

Op een gegeven moment vertelt Haida aan Tsukuru een buitengewoon verhaal over iets wat zijn vader in Oita (op het eiland Kyushu) heeft meegemaakt. Een verhaal over leven en dood en wat in het leven de moeite waard is om voor te leven. “Je zou moeten kunnen omgaan met wat het leven je oplegt. Je moet de draad van de logica gebruiken, zo goed als je kunt, om alles wat de moeite waard is om voor te leven vakkundig aan jezelf te verbinden.” (eigen vertaling uit EN)

Als Tsukuru uiteindelijk naar Nagoya reist en later naar een huis aan een meer in Finland, begint hij te begrijpen wat er in het verleden is gebeurd. Hij krijgt zijn zestien verloren jaren en de toekomst die hij had kunnen hebben niet terug, maar nu heeft hij een nieuwe kans voor de toekomst. Hoewel het boek een open einde heeft, heb ik het idee dat hij iets zal vinden dat het waard is om voor te leven.

De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren is een boek van groei, over een persoon die sterker wordt en zijn verleden onder ogen ziet. Eerst reist Tsukuru alleen, maar later sluiten anderen zich aan bij zijn pelgrimstocht. Het is leuk om zijn reis te volgen vanaf het eerste begin tot aan zijn nieuwe begin. Tsukuru is geen perfect mens en dat zal hij ook nooit zijn, maar het is inspirerend om te zien hoe hij de eerste stap zet en van inactiviteit tot actie overgaat om iets van zijn leven te maken. In zekere zin geeft zijn pelgrimstocht hem kleur.

Vertaald uit het Japans door Jacques Westerhoven.

Vragen voor reflectie

Mijn eerste boek van Haruki Murakami. Gelukkig doet hij zijn faam eer aan, want ik vond het een zeer inspirerend boek. Voor mij ging het minder om de surrealistische delen van de roman maar meer om de vragen:

Hoe geef je je leven kleur?
Welke acties kun je zelf ondernemen en waar heb je de hulp of nabijheid van anderen nodig?

Iets om over na te denken na afloop van het boek.

Geïnteresseerd?

Koop jouw exemplaar van De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren bij Bol.com.

The post Recensie van “De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren” van Haruki Murakami appeared first on Where to Kim?.